Op de plek van pannenkoekenrestaurant Reuvershoeve in Brummen stond ooit hoeve Dijkzicht, ‘het spookhuis’. Hoe kwam de boerderij aan die naam?
(Variatie op dit thema: een boerenzoon vocht mee in het leger van Napoleon in Rusland, ontdekte bij thuiskomst dat zijn geliefde met iemand anders getrouwd was, en verhing zich. Dit verhaal werd in 1973 verzonnen door een journalist!)
Sinds zijn dood zou de geest van Antoon regelmatig terugkeren naar de boerderij. Zijn ouders vertrokken. Daarna durfde niemand meer in de boerderij te wonen.
Feit is dat de boerderij aan de Kanonsdijk (tegenwoordig Zutphensestraat 199) decennialang alleen gebruikt werd om vee te stallen en hooi op te slaan.
Eens in de zoveel tijd verscheen er krantenartikel over Dijkzicht, en werd het spookverhaal nieuw leven ingeblazen.
Een paar voorbeelden:
1949
Een boer die de schuur in gebruik had en ’s ochtends naar binnen ging, kon zijn ogen niet geloven. Niets stond meer op z’n plek. Kleding en gereedschap lagen door het hele huis verspreid, van de kelder tot de nok van het dak, terwijl de deur op slot zat en de ramen waren afgetimmerd met stevige planken. Op de deur was een doodskop getekend, op de vloer een cirkel met een kruis.
Jaren later bekende een journalist dat hij samen met een van zijn medewerkers een geintje had uitgehaald.
1955
De heer O.J. Cleringa, oud-hoofdingenieur van de Landbouw, had voor de Zutphense Courant een krantenartikel geschreven over de boerderij vanuit een wetenschappelijke invalshoek. Hij legde het concept voor aan de eigenaar van de boerderij (de erven Sytzama-Colenbrander).
Hun reactie: “Wij trekken uw beweringen ernstig in twijfel. Wij begrijpen niet dat indien u deze zaak wetenschappelijk wilt benaderen, uw artikel begint met het aanhalen van de sensatieverhalen. Verder hebben wij onder ons vee nimmer iets gemerkt van de door U genoemde ziekten, terwijl toch iedere winter deze stallen volstaan. De publicatie zullen wij niet kunnen verhinderen, maar wel vragen wij u in uw publicatie onze naam en de naam Spookhuis en Dijkzicht achterwege te willen laten”.
Het artikel kwam er niet, ik heb het tenminste in geen enkel archief kunnen vinden, (ook het concept niet trouwens).
1969
Ook de 19-jarige Jan Zellenrath ving bot bij de erven. Hij wilde met drie vrienden het spook in de boerderij vastleggen met behulp van een bandrecorder en een fototoestel. Het experiment zou alleen maar mensen aantrekken met een ongezonde belangstelling, met vernielingen en diefstal tot gevolg, vreesden de erven.
2003
De werkgroep ‘SpookyPooky’ van de Universiteit Utrecht onderzocht de oorsprong van het spookverhaal in een documentaire (de erven gingen hier mee akkoord, zij worden bedankt in de aftiteling). Studente Jacobine Donker interviewde drie mannen. De toenmalige huurder van de schuur, hobbyboer Martin Bosman, en Joop Wassink, ex-pachter van de schuur, hadden vooral last van sensatiezoekers en dronkenlappen die op de spookboerderij afkwamen.
Jaap Krul, jachtopzichter, vertelde dat mensen in de tijd dat er nog koetsen rondreden, de weerspiegeling van de carbidlampen van hun koetsen in de boerderijramen, aanzagen voor lichtjes. Stemmen die zij hoorden waren afkomstig uit de hooiberg achter de boerderij, een trekpleister voor jonge stelletjes en marskramers die een slaapplek zochten.
Joop Wassink woonde veertig jaar naast de boerderij en had in al die jaren geen spook gezien. De twee andere mannen evenmin, en de documentairemaakster trof hem ook niet aan toen ze een kijkje nam in de boerderij.
2009
Bij een felle brand op 29 december 2009 brandde de ‘spookboerderij’ grotendeels af. Van de 41 koeien die op de deel stonden, kwamen er 12 om. Kortsluiting was niet de oorzaak van de brand, brandstichting leek waarschijnlijk. (Er zijn vast mensen geweest die het spook de schuld gaven …)
De boerderij en de schuur werden afgebroken. Nu staat op die plek het eerdergenoemde pannenkoekenrestaurant Reuvershoeve.
Frederik Christiaan Colenbrander (1756-1836), (of zijn zoon, maar die was te jong denk ik, hij werd geboren in 1792), liet in 1807 een huis bouwen, Dijkzicht, aan de Kanonsdijk op de Kraaijemaat in Brummen. (Huidige adres is: Zutphensestraat 199).
- Henriëtte Engbertine Colenbrander
Henriëtte Engbertine Colenbrander (1866) was de dochter van de kleinzoon van bovenstaande Frederik Christiaan. De kleinzoon heette ook Frederik Christiaan Colenbrander en was getrouwd met Jacoba Mispelblom. Henriëtte trouwde in 1889 met Maurits Pico Diderik baron van Sijtzama. Hij overleed in 1939, 71 jaar oud, zij in 1941, 75 jaar oud.
Het echtpaar had een zoon en een dochter, en de zoon had ook weer een paar kinderen: de erven Sytzama-Colenbrander in bovengenoemde blogpost.
Bewoners van ‘Dijkzicht’
In 1811 huurden Egbert Mulder (1749-1835) en Anna Willemsen (1757-1844) enkele ruimtes van boerderij ‘Dijkzicht’. Heeft de sage iets te maken met deze huurders? Ik vond geen link. Het echtpaar had één zoon, Willem Mulder (1791). Hij trouwde met Wilhelmina Kelderman en kreeg acht kinderen met haar. Eén zoon overleed na een dag. Van de vier zonen die volwassen werden, trouwden er drie. Van de vierde, Johannes Mulder, is geen spoor te vinden in de archieven, behalve dat hij op 6 september 1819 werd geboren. Misschien is het een administratieve fout: de eerste Johannes, die maar 1 dag oud werd, werd op 16 september 1818 geboren.
III. Foto van hoeve Dijkzicht en de eik van J.C. Schoenmaker-Zeewuster, 1995
IV. Inventaris van het archief van de Familie Colenbrander en Erven Van Sytzama (1720-1985)
 |
| Foto van RegalShave. Bron: Pixabay |
Volgens de oudste overlevering had een jongeman, (Antoon Kremmer), zich in 1841 verhangen aan een eik op het terrein van Dijkzicht toen hij van zijn ouders niet met het meisje van zijn dromen mocht trouwen omdat zij beneden zijn stand was.
(Variatie op dit thema: een boerenzoon vocht mee in het leger van Napoleon in Rusland, ontdekte bij thuiskomst dat zijn geliefde met iemand anders getrouwd was, en verhing zich. Dit verhaal werd in 1973 verzonnen door een journalist!)
Sinds zijn dood zou de geest van Antoon regelmatig terugkeren naar de boerderij. Zijn ouders vertrokken. Daarna durfde niemand meer in de boerderij te wonen.
Feit is dat de boerderij aan de Kanonsdijk (tegenwoordig Zutphensestraat 199) decennialang alleen gebruikt werd om vee te stallen en hooi op te slaan.
Eens in de zoveel tijd verscheen er krantenartikel over Dijkzicht, en werd het spookverhaal nieuw leven ingeblazen.
Een paar voorbeelden:
1949
Een boer die de schuur in gebruik had en ’s ochtends naar binnen ging, kon zijn ogen niet geloven. Niets stond meer op z’n plek. Kleding en gereedschap lagen door het hele huis verspreid, van de kelder tot de nok van het dak, terwijl de deur op slot zat en de ramen waren afgetimmerd met stevige planken. Op de deur was een doodskop getekend, op de vloer een cirkel met een kruis.
Jaren later bekende een journalist dat hij samen met een van zijn medewerkers een geintje had uitgehaald.
1955
De heer O.J. Cleringa, oud-hoofdingenieur van de Landbouw, had voor de Zutphense Courant een krantenartikel geschreven over de boerderij vanuit een wetenschappelijke invalshoek. Hij legde het concept voor aan de eigenaar van de boerderij (de erven Sytzama-Colenbrander).
Hun reactie: “Wij trekken uw beweringen ernstig in twijfel. Wij begrijpen niet dat indien u deze zaak wetenschappelijk wilt benaderen, uw artikel begint met het aanhalen van de sensatieverhalen. Verder hebben wij onder ons vee nimmer iets gemerkt van de door U genoemde ziekten, terwijl toch iedere winter deze stallen volstaan. De publicatie zullen wij niet kunnen verhinderen, maar wel vragen wij u in uw publicatie onze naam en de naam Spookhuis en Dijkzicht achterwege te willen laten”.
Het artikel kwam er niet, ik heb het tenminste in geen enkel archief kunnen vinden, (ook het concept niet trouwens).
1969
Ook de 19-jarige Jan Zellenrath ving bot bij de erven. Hij wilde met drie vrienden het spook in de boerderij vastleggen met behulp van een bandrecorder en een fototoestel. Het experiment zou alleen maar mensen aantrekken met een ongezonde belangstelling, met vernielingen en diefstal tot gevolg, vreesden de erven.
2003
De werkgroep ‘SpookyPooky’ van de Universiteit Utrecht onderzocht de oorsprong van het spookverhaal in een documentaire (de erven gingen hier mee akkoord, zij worden bedankt in de aftiteling). Studente Jacobine Donker interviewde drie mannen. De toenmalige huurder van de schuur, hobbyboer Martin Bosman, en Joop Wassink, ex-pachter van de schuur, hadden vooral last van sensatiezoekers en dronkenlappen die op de spookboerderij afkwamen.
Jaap Krul, jachtopzichter, vertelde dat mensen in de tijd dat er nog koetsen rondreden, de weerspiegeling van de carbidlampen van hun koetsen in de boerderijramen, aanzagen voor lichtjes. Stemmen die zij hoorden waren afkomstig uit de hooiberg achter de boerderij, een trekpleister voor jonge stelletjes en marskramers die een slaapplek zochten.
Joop Wassink woonde veertig jaar naast de boerderij en had in al die jaren geen spook gezien. De twee andere mannen evenmin, en de documentairemaakster trof hem ook niet aan toen ze een kijkje nam in de boerderij.
2009
Bij een felle brand op 29 december 2009 brandde de ‘spookboerderij’ grotendeels af. Van de 41 koeien die op de deel stonden, kwamen er 12 om. Kortsluiting was niet de oorzaak van de brand, brandstichting leek waarschijnlijk. (Er zijn vast mensen geweest die het spook de schuld gaven …)
De boerderij en de schuur werden afgebroken. Nu staat op die plek het eerdergenoemde pannenkoekenrestaurant Reuvershoeve.
Alleen de eeuwenoude eik, in de wandelgangen ook wel ‘de spook-eik’ genoemd, herinnert nog aan ‘de spookboerderij’.
Man in boom
Even terug naar de sage. Antoon Kremmer heeft niet bestaan, dat is zeker, hij komt in geen enkel archief voor.
Ik vond wel een krantenberichtje over een andere man. Op 18 november 1891 werd op ‘het landgoed ‘Dijkzicht’ te Brummen’ het lijk gevonden van een armoedig geklede man, ‘hangende in een boom’.
In het overlijdensregister van Brummen staat maar één man die dit geweest kan zijn, de 59-jarige Carl Wilhelm Greulich. Hij woonde in Arnhem, en was op maandag 16 november 1891 om zeven uur ’s ochtends ‘overleden gevonden’ in Brummen.
De burgemeester en de veldwachter gaven zijn overlijden aan op woensdag 18 november 1891. Greulich, gepensioneerd sergeant-majoor van het Oost-Indische leger, was in 1890 gescheiden van Maria Hendrika Jonkman, met wie hij in 1882 in Brummen trouwde.
Was hij misschien de arme drommel met liefdesverdriet die tot spook verwerd in een dorps-sage?
Man in boom
Even terug naar de sage. Antoon Kremmer heeft niet bestaan, dat is zeker, hij komt in geen enkel archief voor.
Ik vond wel een krantenberichtje over een andere man. Op 18 november 1891 werd op ‘het landgoed ‘Dijkzicht’ te Brummen’ het lijk gevonden van een armoedig geklede man, ‘hangende in een boom’.
In het overlijdensregister van Brummen staat maar één man die dit geweest kan zijn, de 59-jarige Carl Wilhelm Greulich. Hij woonde in Arnhem, en was op maandag 16 november 1891 om zeven uur ’s ochtends ‘overleden gevonden’ in Brummen.
De burgemeester en de veldwachter gaven zijn overlijden aan op woensdag 18 november 1891. Greulich, gepensioneerd sergeant-majoor van het Oost-Indische leger, was in 1890 gescheiden van Maria Hendrika Jonkman, met wie hij in 1882 in Brummen trouwde.
Was hij misschien de arme drommel met liefdesverdriet die tot spook verwerd in een dorps-sage?
Achtergrondinformatie
Familie ColenbranderFrederik Christiaan Colenbrander (1756-1836), (of zijn zoon, maar die was te jong denk ik, hij werd geboren in 1792), liet in 1807 een huis bouwen, Dijkzicht, aan de Kanonsdijk op de Kraaijemaat in Brummen. (Huidige adres is: Zutphensestraat 199).
- Henriëtte Engbertine Colenbrander
Henriëtte Engbertine Colenbrander (1866) was de dochter van de kleinzoon van bovenstaande Frederik Christiaan. De kleinzoon heette ook Frederik Christiaan Colenbrander en was getrouwd met Jacoba Mispelblom. Henriëtte trouwde in 1889 met Maurits Pico Diderik baron van Sijtzama. Hij overleed in 1939, 71 jaar oud, zij in 1941, 75 jaar oud.
Het echtpaar had een zoon en een dochter, en de zoon had ook weer een paar kinderen: de erven Sytzama-Colenbrander in bovengenoemde blogpost.
Bewoners van ‘Dijkzicht’
In 1811 huurden Egbert Mulder (1749-1835) en Anna Willemsen (1757-1844) enkele ruimtes van boerderij ‘Dijkzicht’. Heeft de sage iets te maken met deze huurders? Ik vond geen link. Het echtpaar had één zoon, Willem Mulder (1791). Hij trouwde met Wilhelmina Kelderman en kreeg acht kinderen met haar. Eén zoon overleed na een dag. Van de vier zonen die volwassen werden, trouwden er drie. Van de vierde, Johannes Mulder, is geen spoor te vinden in de archieven, behalve dat hij op 6 september 1819 werd geboren. Misschien is het een administratieve fout: de eerste Johannes, die maar 1 dag oud werd, werd op 16 september 1818 geboren.
Bronnen
Atlas Leefomgeving De échte verhalen achter de Overasseltse koortsboom, de Brummense spookboom en de Bladelse heksenboom (2024)Delpher Historische kranten, boeken en tijdschriften
Erfgoed Centrum Zutphen ‘Stap in je geschiedenis’
I. Via de Periodiekenviewer:
Erfgoed Centrum Zutphen ‘Stap in je geschiedenis’
I. Via de Periodiekenviewer:
- Brummens mysterie onthuld? Militairen nemen spook onder vuur. - Trouw, 1 november 1969
- Buitenlanders deden onderzoek : het spook van Brummen kon wel eens niet bestaan. - Van Huis tot Huis Zutphen, 29 juli 1955
- Het spookt weer in Zutphen: nachtelijk spektakel in verlaten boerderij. - Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, 6 juli 1949
III. Foto van hoeve Dijkzicht en de eik van J.C. Schoenmaker-Zeewuster, 1995
IV. Inventaris van het archief van de Familie Colenbrander en Erven Van Sytzama (1720-1985)
- Bestek en voorwaarden waarop Frederik Christiaan Colenbrander het bouwen van een huis aan de Kanonsdijk op de Kraaijemaat (Dijkzicht) aanbesteed[t] (1807)
- Brief van de heer Cleringa aan de erven (1955).
Fotogalerij familie Kolenbrander, Colenbrander, Koolenbrander (Hier een portret van de man die de boerderij liet bouwen, Frederik Christiaan Colenbrander.)
Open archieven Genealogische gegevens van Nederlandse en Belgische archieven en verenigingen
Reacties