Jaarlijks verdrinken er negentig Nederlanders. Rond 1900 waren dat er nog bijna duizend, op een veel kleinere bevolking (4,5 miljoen). Lees hier het droevige relaas van de Utrechtse Cornelia en de Bossche Schoontje.
Op 15, 16 en 17 januari 1896 loofde de familie van de veertigjarige Cornelia Wiedemann in het Utrechts Nieuwsblad van een beloning uit van 100 gulden ‘voor haar opsporing of het vinden van haar lijk’. Een ongeluk werd gevreesd.Cornelia Wiedemann
De veertigjarige vrouw uit Utrecht verdween op 1 januari 1896. ‘Een dame van gemiddelde lengte, met blauwe ogen en bruin haar, gekleed in een zwarte japon, een bruine mantel en een zwarte hoed, met geel gegarneerd. Haar ondergoed is vermoedelijk gemerkt met een ‘C’.
De veertigjarige vrouw uit Utrecht verdween op 1 januari 1896. ‘Een dame van gemiddelde lengte, met blauwe ogen en bruin haar, gekleed in een zwarte japon, een bruine mantel en een zwarte hoed, met geel gegarneerd. Haar ondergoed is vermoedelijk gemerkt met een ‘C’.
Cornelia woonde aan de Oosten Tolsteegsingel 27, een straat aan de Stadsbuitengracht, waar de Kromme Rijn op uitkomt. Bij de zwemschool aan die rivier zagen twee mannen op de ochtend van 31 januari 1896 een lichaam drijven. Het was Cornelia.
Het overlijdensbericht van de familie in de krant van 13 februari 1896 was zakelijk. ‘Volstrekt enige kennisgeving. Verzoeke van rouwbeklag verschoond te blijven. Wegens buitenlandse betrekkingen eerst heden geplaatst.’
Schoontje Arons
Rond dezelfde tijd, op 18 december 1895, stond er een oproep in de krant van de familie van Schoontje Arons uit Den Bosch. Het forse, negentienjarig meisje met donkerblond haar, blauwe ogen, en een litteken op de rechterpols, werd sinds 12 december vermist. Zij droeg een roze jacquet met witte strepen, een bruine rok met een bruine fluwelen strook, zwarte wollen kousen, een bloedkoralen collier met een gouden slotje, moliéres en een blauw-wit geruit schort.
Daaronder droeg zij een witte vrouwenzak, waarin een portemonnee zat met vermoedelijk een brief van de ouders van haar aanstaande, een stafmuzikant (hij maakte deel uit van het muziekkorps van een militaire staf). Haar wit katoenen onderhemd was gemerkt met ‘S.A.’.
Brede Haven omstreeks 1910, foto van Erfgoed 's Hertogenbosch |
Schoontje was een beeldschoon meisje volgens de kranten. Deugdzaam en vlijtig. Na een woordenwisseling met haar aanstaande had zij op de stormachtige avond van 12 december 1895 haar ouderlijk huis aan de Bredehaven, dat gelegen was aan de Dieze, verlaten. Hierna was zij spoorloos.
Totdat een zandschipper op 29 januari 1896 in de Engelsche Dieze, nabij de oude spoorhaven, een lichaam zag drijven. Het was Schoontje.
Er waren kranten die schreven dat Schoontje ‘in het water de dood had gezocht’ omdat haar verloofde na twee jaar verkering niet met haar wilde trouwen. Had die brief van zijn ouders daar misschien iets mee te maken? Of was het toch een noodlottig ongeluk waardoor Schoontje te water raakte en verdronk?
We zullen het nooit weten.
Schoolzwemmen
Zwemlessen bestonden er nog niet in de negentiende eeuw. Schoolzwemmen werd pas in de jaren zestig van de vorige eeuw verplicht gesteld, en in weer 1985 afgeschaft, met als gevolg dat het aantal kinderen met een zwemdiploma is gedaald. In februari 2024 nam de Tweede Kamer een motie aan om de verplichte schoolzwemlessen weer in te voeren. Een goede zaak!
Achtergrondinformatie
Cornelia Wiedemann (1855-1896)
Cornelia Adriana Wiedemann werd op 11 november 1885 geboren in Breda. Zij was de dochter van Conrad Heinrich Bernhard Wiedemann (1822-1887), kapitein der infanterie, en Josephine Maria van der Hart (1823-1894).
Cornelia was de oudste, zij had twee zussen, Josephina Maria (1861-1925) en Theodora Wilhelmina (1865-1950, van haar vond ik een foto!), en twee broers, Cornelis Marius Bernardus (1858-1926) en Daniël Cornelis (1867-1938). Een derde zusje, Antoinette, stierf in 1863 als baby van negen maanden.
Schoontje Arons (1876-1896)
Schoontje Arons werd geboren in 1876 (datum niet te vinden). Zij was de oudste dochter van Elizabeth Kronenburg (1850-1909) en Philip Emanuel Arons (1845-1931), koopman.
Schoontje werd vernoemd naar haar oma van moeders kant. Zij had negen broers en zussen: Manus (1873), Eva (1879), Rachel (1881), Samuel (1882), Juda (1884), Roosje (1885), Coenraad (1890) en Mietje (1894). Eén zusje (de eerste Mietje), stierf als baby (1887). Coenraad stierf in 1941 in Amsterdam. De andere zeven kinderen werden tijdens de Tweede Wereldoorlog vermoord in Sobibor en Auschwitz.
Bronnen
Schoolzwemmen
Zwemlessen bestonden er nog niet in de negentiende eeuw. Schoolzwemmen werd pas in de jaren zestig van de vorige eeuw verplicht gesteld, en in weer 1985 afgeschaft, met als gevolg dat het aantal kinderen met een zwemdiploma is gedaald. In februari 2024 nam de Tweede Kamer een motie aan om de verplichte schoolzwemlessen weer in te voeren. Een goede zaak!
Achtergrondinformatie
Cornelia Wiedemann (1855-1896)
Cornelia Adriana Wiedemann werd op 11 november 1885 geboren in Breda. Zij was de dochter van Conrad Heinrich Bernhard Wiedemann (1822-1887), kapitein der infanterie, en Josephine Maria van der Hart (1823-1894).
Cornelia was de oudste, zij had twee zussen, Josephina Maria (1861-1925) en Theodora Wilhelmina (1865-1950, van haar vond ik een foto!), en twee broers, Cornelis Marius Bernardus (1858-1926) en Daniël Cornelis (1867-1938). Een derde zusje, Antoinette, stierf in 1863 als baby van negen maanden.
Schoontje Arons (1876-1896)
Schoontje Arons werd geboren in 1876 (datum niet te vinden). Zij was de oudste dochter van Elizabeth Kronenburg (1850-1909) en Philip Emanuel Arons (1845-1931), koopman.
Schoontje werd vernoemd naar haar oma van moeders kant. Zij had negen broers en zussen: Manus (1873), Eva (1879), Rachel (1881), Samuel (1882), Juda (1884), Roosje (1885), Coenraad (1890) en Mietje (1894). Eén zusje (de eerste Mietje), stierf als baby (1887). Coenraad stierf in 1941 in Amsterdam. De andere zeven kinderen werden tijdens de Tweede Wereldoorlog vermoord in Sobibor en Auschwitz.
Bronnen
- Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
- Delpher (historische Nederlandse kranten, boeken en tijdschriften)
- Erfgoed ’s Hertogenbosch
- Flickr (foto van Theodora Wilhelmina Wiedemann)
- Joods Monument (Manus Arons en de andere broers en zussen van Schoontje)
- Open Archieven
- Stadsarchief Amsterdam
- Stadsarchief Utrecht
- Tweede Kamer wil schoolzwemmen weer invoeren. - NOS, 15 februari 2024
- Vroeger was het goed nieuws als er ongeveer honderd mensen per jaar verdronken / Mark Traa. - Quest, 22 juli 2019
Reacties